De uit Denton, Texas afkomstige groep Midlake breekt met zijn cd The Trials of Van Occupanther in 2006 door bij een groot publiek. Vanaf dat moment geldt de groep als een van de grootste beloftes in de Amerikaanse indiepopwereld. Na intensief toeren als gevolg van het succes van die cd kiest de groep voor de opnames van een opvolger voor een langdurig verblijf in de studio. Het resulteert in hun jongste cd The Courage Of Others.
Omdat een interview eerder dit jaar door barre weersomstandigheden geen doorgang kon vinden, ontmoet ik de groep nu aan de vooravond van hun optreden in het Utrechtse Tivoli. Een optreden dat deel uitmaakt van een uitgebreide Europese tour ter promotie van hun laatste cd. Het gesprek vindt plaats met voorman Tim Smith die conform de groepsafspraak ook nu weer de honneurs waarneemt.
Deels om het ijs te breken en deels als een manier om het loodzware imago dat Tim door een groot deel van de muziekpers omhangen krijgt te relativeren, vraag ik hem wat zijn meest komische ervaring is in de muziekwereld.
Tim kijkt me ietwat schuchter aan en zijn lichaamstaal vertelt me dat hij met deze vraag niet uit de voeten kan. Hij schuift wat ongemakkelijk op zijn plaats, trekt diepe rimpels in zijn voorhoofd en zegt na een periode van stilte dat hem zo snel niets te binnen schiet. Ik besluit hem uit zijn lijden te verlossen door te opperen dat hij me daar dan maar over informeert indien hem iets te binnen schiet.
Dan eerst maar eens vragen naar de recente omvangrijke tour waarin hij de laatste maanden verwikkeld is. Een gegeven waar Tim op zijn zachtst gezegd niet echt mee in zijn sas is.
“Het vele touren is nu niet bepaald goed voor de cohesie binnen de groep. We proberen allemaal afzonderlijk invulling te geven aan de periodes waarin we tijd voor onszelf hebben. Ik luister vooral heel erg veel naar muziek op mijn iPod. Anderen zijn met hun laptop bezig, e-mailen of spelen games. Ik houd niet van e-mailen en heb tot nu toe maar een enkele keer een e-mail naar mijn vrouw gestuurd. Wat gelukkig de boel bij elkaar houdt, is dat alle groepsleden een bepaalde taak binnen het hele gebeuren rond de groep op zich nemen. Dat is vanaf het begin zo geweest. Daardoor hebben we alles in eigen handen kunnen houden. Onze manager probeert daar – met het oog op financieel aantrekkelijke aanbiedingen – verandering in te brengen maar dat is hem nog niet gelukt. Eigenlijk voel ik me in de studio veel meer op mijn plaats dan op een podium, maar toeren hebben we nodig om financieel van onze muziek rond te kunnen komen. Het bijzondere is dat ik vanaf de begindagen van de groep altijd het gevoel heb gehad dat we daartoe in staat zouden zijn.”
Met name in de Engelse muziekpers is The Courage Of Others betiteld als een sombere plaat waarop Tims teksten erop lijken te duiden dat oplossing voor de verschrikkingen van onze tijd in de geborgenheid van de natuur gezocht moeten worden. Het is een opvatting waar hij zich niet in kan vinden.
“Wanneer ik in het openingslied Acts Of Man schrijf dat ik me in de afgrond wil werpen wanneer vanwege de daden van de mens de aarde als door een bijl getroffen opensplijt, dan moet je dat zien vanuit het perspectief van een gelovig mens. Voor een niet-gelovige klinkt zo’n tekstregel misschien erg deprimerend en fatalistisch, maar ik weet als Christen dat ik me niet uitsluitend aan dit leven moet hechten. Het is ook nooit mijn intentie geweest te suggereren dat de oplossing voor de huidige problemen in een terug-naar-de-natuurfilosofie te vinden is. Mijn teksten vertellen over mijn persoonlijke gevoelens die de natuur bij mij losmaken. Ik ben een stadsjongen die pal aan een lawaaiige straat woont waar het verkeer dag en nacht doorheen raast. Ik ga dagelijks met mijn hond naar het park en trek er in de weekenden regelmatig met mijn vrouw op uit om in de natuur te kunnen zijn. Een half uur rijden vanaf mijn woonplaats Denton vind je bossen, meren en prachtige landschappen. Het is de enige binding die ik met de natuur heb.Voor mij is het makkelijk me daar goed bij te voelen omdat ik altijd weer terug ga naar de stad. Mensen die in de natuur in hun levensonderhoud moeten voorzien, hebben ongetwijfeld een veel minder idealistisch beeld van de natuur.”
Het verhaal wil dat Tim tijdens de opnames van de laatste cd niet tevreden was met het groepsproces. De mare dat hij tijdens een verblijf van een halfjaar in de studio het hele repertoire onder invloed van zijn bewondering voor de Engelse folkpop uit de zestiger jaren herschreven heeft, verwijst hij naar het land der fabelen.
“We zijn al met al twee jaar bezig geweest om The Courage Of Others op te nemen. We konden altijd terecht in de studio die ons label beschikbaar had gesteld. De eigenaar heeft ons nooit onder druk gezet en ons volkomen de vrije hand gegeven. Doordat we allemaal vlak in de buurt van de studio wonen, was het voor ons ook makkelijk in de studio te werken op tijden dat het ons uitkwam. Omdat ik een andere sound zocht voor de nieuwe cd en in die periode inderdaad veel naar Engelse folkpop luisterde, eiste dat muziektechnisch gezien erg veel van ons. Wanneer je gewend bent bijvoorbeeld een akkoordenschema van Fleetwood Mac te spelen, maakt het erg veel uit wanneer je opeens gitaarpartijen moet spelen die gebaseerd zijn op het spel van Bert Jansch en John Renbourn. Het eerste jaar was dan ook eigenlijk uitsluitend een grote oefensessie. Pas in het tweede jaar zijn we stukje bij beetje gaan opnemen.”
De cd’s van Midlake worden door journalisten altijd in verband gebracht met het werk van andere groepen uit een vroegere periode in de popmuziek. Namen van groepen als Grandaddy, Radiohead, Fleetwood Mac en recentelijk Pentangle en Fairport Convention worden daarbij frequent genoemd. Het is een gegeven waar Tim geen problemen mee heeft.
“Ik word bij het componeren van de liedjes beïnvloed door de muziek waar ik zelf op dat moment van gecharmeerd ben. Mijn smaak is in de loop van de tijd een aantal malen veranderd. Het is een proces dat vrij natuurlijk verloopt. Het is niet zo dat ik bewust iets uitkies en daar een studie van maak. Ik vind die verandering van stijlen ook wel iets positiefs hebben, omdat we daardoor onszelf als muzikant blijven ontwikkelen. Ik zou graag een eigen stijl hebben gehad die centraal stond waarvanuit we ons verder konden ontwikkelen. Daar is bij ons nooit sprake van geweest. Waar ik wel rekening mee moet houden is dat onze muziek op festivals gespeeld moet kunnen worden. Ik zou dolgraag een cd maken met alleen akoestische instrumenten. Wanneer je daarmee op een festival verschijnt, kun je ervan verzekerd zijn dat je de volgende keer niet meer hoeft te komen opdraven. Overigens luister ik uitsluitend naar muziek om mijn eigen spel te kunnen ontwikkelen. Van oorsprong ben ik een jazzmuzikant. Mijn instrument is de saxofoon en ik ben helemaal idolaat van John Coltrane, maar dan wel van de Coltrane rond de periode van Giant Steps. Daarop speelt hij partijen waarvan ik dacht dat ik die door hard te oefenen me eigen kon maken.Vanaf zijn Indiaase periode ben ik mijn interesse in de muziek die hij toen begon te maken, kwijt geraakt. Ik maakte me totaal geen illusie dat ik dat niveau ooit zou kunnen halen.”
Aangezien mijn tijd erop zit, vraag ik of hem al een grappige anekdote te binnen is geschoten. Hij moet het antwoord daarop helaas schuldig blijven. Hij vraagt me omzichtig en uiterst beleefd of hij van de gelegenheid gebruik mag maken een voor hem heikele kwestie recht te zetten. Uiteraard voldoe ik aan zijn verzoek.
“We hebben een cd gemaakt met John Grant die in vele bladen bestempeld wordt als een cd van John Grant en Midlake. Dat komt niet overeen met wat zich in werkelijkheid in de studio heeft afgespeeld. Omdat John in dezelfde studio aan het opnemen was als waar wij bezig waren, zagen we hem aan het einde van de dag omdat hij altijd ’s avonds werkte in de studio. Heel incidenteel hebben we een paar partijen aan zijn muziek toegevoegd. Ik wil benadrukken dat die cd voor de volle honderd procent door hem geschreven en gemaakt is. Paul Alexander, onze bassist, heeft hem nog het meest van ons geholpen bij de technische aspecten van de opnames. Daarmee is alles gezegd en de veronderstelling dat het een cd van John Grant plus Midlake betreft is een leugen.”
Tijdens deze laatste uiteenzetting vertoont Tim zowaar een zekere felheid om zijn argumenten kracht bij te zetten. Het is ook voor het eerst tijdens dit interview dat hij zijn stem verheft. Het bevestigt de indruk die ik al in het begin van ons gesprek van hem had. De indruk van een timide, eerlijke man die volkomen zichzelf is gebleven. Het is in mijn ogen een kwaliteit die hem als muzikant én als mens siert. Voor een avondje samen zoals de Duitsers zeggen ‘het varken loslaten’ zal ik hem wel nooit benaderen. Wanneer ik echter ooit een tweedehands auto nodig heb, dan zou ik bij hem als eerste aankloppen.
Tekst: Koos Gijsman
Foto´s: Andre Joose (Midlake in Antwerpen)