Sam Baker, singer-songwriter extraordinaire uit Texas, komt eind oktober naar Nederland voor een uitgebreide tour langs het clubcircuit. Dat is goed nieuws. Concerten van Sam Baker zijn altijd speciaal. Toch is hij een man die de eerste veertig jaar van zijn leven geen enkele ambitie had om de muziek in te gaan. In 1986 raakte Baker zwaar gewond bij een bomaanslag door senderistas van de Peruaanse terreurbeweging Lichtend Pad, een ervaring die hem uiteindelijk deed veranderen in een singer-songwriter. Baker was per trein op weg naar Machu Picchu, de legendarische Inca-stad op 2400 meter hoogte, toen een bom in het bagagerek ontplofte. Acht mensen in de coupé waar Baker zat kwamen om het leven, ook een Duitse jongen met wie hij zat te praten. In het ziekenhuis had Baker een bijna-doodervaring, die niet onaangenaam aanvoelde. “Well, if this is death, let’s get about it”, zei Baker, op dat moment 31, tegen zichzelf. Maar hij overleefde en moest verder als patiënt met ernstige klachten. Als gevolg van hersenschade kon hij niet meer lezen. Luisteren was eveneens een probleem. Baker zat opgesloten in een wereld waarin fluit-, brom- en pieptonen domineerden. Hij kreeg nieuwe trommelvliezen, maar lijdt nog steeds aan tinnitus. Dus blijven de vijandige geluiden hem plagen, waardoor hij heel slecht hoort. Baker zegt geen probleem te hebben met het schrijven van muziek, want dat zijn geluiden die van binnenuit komen.
Baker heeft niet alleen last van ernstige oorsuizingen, ook een posttraumatisch stresssydroom (pts) schijnt hem nog steeds te kwellen. Tijdens zijn fysieke herstel kwamen er teksten bovendrijven die voor een deel refereren aan de aanslag. Het zou nog achttien jaar duren voor een en ander zijn beslag kreeg in een eerste album. ‘Mercy’ werd door hemzelf gereleased in 2004. Een van de songs is ‘Steel’, een nummer over intense pijn en een al even intens gevoel van verlatenheid. “I swear, doctor, don’t you have anything like morphine for this pain? I swear, Jesus, take me now because I’m about to go insane. I’m looking back at the world as one who is leaving in a dream come right out of hell.” Muzikaal zitten de songs goed in elkaar, met steeds bezwerende vocalen van Baker, een mengvorm van strak reciteren en zingen. Zelf ziet Baker zich meer als songwriter dan als een zanger. Vergeleken met andere goden als John Fullbright en Danny Schmidt heeft hij inderdaad minder vocaal talent, maar zeggingskracht heeft hij genoeg. Als een interviewer suggereert dat er een verband is tussen zijn religieuze opvoeding (Sam Baker was tot zijn zeventiende een trouwe kerkganger) en het tamelijk sacrale karakter van zijn muziek, antwoordt hij: “Mm-hmm”. In hetzelfde interview geeft hij wel toe dat hij beïnvloed is door oude hymnen.
Op zijn laatste album ‘Say Grace’ (2013) staat het nummer ‘Go In Peace’, met de oproep: “Go in peace, go in kindness, go in love, go in faith. Leave the day, the day behind us. Day is done. Go in grace.” Het besef dat we overgeleverd zijn aan de dromen van de anderen is het centrale thema op dit nieuwe album. Het is absoluut geen country, maar het Amerikaanse muziekmagazine Rolling Stone zette het toch in de top-tien van beste country-albums van 2013. Vreemde zaak. Sam Baker is moeilijk binnen een bepaald kader te plaatsen. Hij is zowel een moderne dominee als een observator van het dagelijkse leven. Een tijdlang probeerde Baker zich te manifesteren als schrijver van korte verhalen, maar uiteindelijk vond hij zichzelf niet goed genoeg. Zijn songs zijn echter perfecte short stories in de literaire traditie van Raymond Carver. “Van Townes Van Zandt heb ik geleerd dat je moet schrijven over wat dichtbij huis is. Dat werkt het beste”, zegt Baker, die verder vindt dat de ‘gewone’ dingen helemaal niet zo gewoon zijn. ”Everyone is a saint, everyone is also a bastard and a whore”, zingt hij in het nummer ‘Angels’ dat op zijn eerste album staat.
Benieuwd of er nieuwe nummers aan bod komen tijdens de op handen zijnde tour. Zeker is dat Carrie Elkin (zang, klarinet) en Chip Dolan (piano, accordeon) voor de begeleiding zorgen. Ze zijn oude bekenden van Baker, en deden ook mee aan de opnames voor ‘Say Grace’. Voordat Sam Baker afreist, moet hij eerst nog een officiële handeling verrichten. En dat is dicht bij huis. Op 18 oktober is hij de civil servant die het huwelijk van Carrie Elkin met singer-songwriter Danny Schmidt zal voltrekken. Deze keer is het niet say grace, maar say yes.
Tekst: Sjoerd Punter
Foto’s: Ronald Rietman
29-10 Porgy & Bess, Terneuzen
30-10 Westerkerk, Amsterdam
31-10 Muziekgebouw Eindhoven
01-11 Kultuurfabriek Kooi-aap, Oude Leije
02-11 Gashouder, Dedemsvaart
03-11 Oosterpoort, Groningen
05-11 The Lock Keepers, Maassluis
06-11 De Graanschuur, Nieuw Beijerland (uitverkocht)
07-11 In The Woods, Lage Vuursche
08-11 Parkstad Limburg Theaters, Heerlen
09-11 Lux, Nijmegen