Met een scherp oog voor details schetst de Amerikaanse singer/songwriter Richard Shindell in zijn liedjes naast zijn eigen ervaringen het gezichtspunt van mensen aan de onderkant van de samenleving. Het resulteert op zijn jongste cd Not Far Now in een muzikaal fraai vormgegeven kennismaking met een bonte stoet karakters. Een gesprek over een ballonverkoper, het familiehuis van zijn tante, afstand en nabijheid en de noodzaak van betrokkenheid.

Wat is de betekenis van de titel van je laatste cd Not Far Now?

“De foto op de cdhoes is genomen vlakbij ons huis in de provincie rond Buenos Aires. Omdat ik vaak op reis ben, vind ik het prettig aan die plek te denken. Het is een omgeving met  prachtige natuur waar ik me volkomen op mijn plaats voel. Gelijktijdig verwijst de titel ook naar het begrip afstand dat in mijn liedjes veelvuldig een rol speelt. In Balloon Man vertel ik over de ballonverkoper die ik vanaf mijn balkon voorbij zie gaan. Mijn oog valt op de fraaie constructie die deze vreemde man gemaakt heeft om zijn ballonnen door de rumoerige straten van Buenos Aires te transporteren. Gelijktijdig denk ik aan de mensen die duizenden kilometers verwijderd zijn van dit tafereel. Ik wil ze laten weten dat de ballonverkoper ook deel uitmaakt van hun wereld. Ieder mens draagt mensen met zich mee die hem na aan het hart liggen. Het is echter ook belangrijk open te staan voor de mensen die we dagelijks ontmoeten en ons te verdiepen in hun werkelijkheid.”

Een dergelijke sensitiviteit heeft vaak een isolement en traumatische ervaringen in je eigen jeugd als bron. Is dat bij jou ook zo?

“Nee, dat denk ik niet. Ik was als kind niet ongelukkig. Ik werd niet gepest en speelde met mijn vriendjes zoals kinderen dat in die periode van hun leven normaal gesproken doen. Mijn vader werkte voor de Amerikaanse marine waardoor ik in vier jaar tijd verhuisde van New Jersey naar New York om uiteindelijk terecht te komen in Santiago in Chili. De wonderlijke sensatie die je ervaart wanneer je in iemand zijn huid kruipt, ervaarde ik daar op vierjarige leeftijd voor het eerst. Op een zomerse zondagmiddag liep ik met mijn ouders door een van de fraaie parken in die stad. Plotseling zag ik een zwerfjongen die een sinaasappelschil van de grond pakte en die op at. Ik was totaal van mijn stuk gebracht door die gebeurtenis. Voor een moment had ik me werkelijk hetzelfde gevoeld als die jongen en dat gevoel heeft me weken lang bezig gehouden. Een paar jaar later moest ik op school van mijn leraar Engels een opstel maken met als onderwerp “Het arme kind”. Toen ik het ingeleverd had, wilde de leraar niet geloven dat ik dat zelf geschreven had. Hij dacht dat ik het overgeschreven had van een bestaand verhaal of dat een ouder iemand het voor mij geschreven had. Waarschijnlijk werd zijn achterdocht aangewakkerd door het feit dat ik een middelmatige leerling was die bovendien ook niet echt ijverig was.”

De kruimeldief in Parachute Ants en de junk in State Of The Union: zijn dat mensen met wie je contact gemaakt hebt?

“Nee. Zoals de meesten van de mensen in mijn liedjes zijn het personages die uit mijn fantasie voortkomen. Helemaal exclusief het product van mijn verbeelding zijn ze echter ook weer niet, want hun personages zijn wel degelijk ontleend aan mensen in vergelijkbare omstandigheden die ik ben tegengekomen. Ik heb niet op voorhand de intentie om de gesprekken die ik met deze mensen heb, te benutten voor het schrijven van een liedtekst. Wanneer daar achteraf toch sprake van blijkt te zijn, dan probeer ik wel zo authentiek en respectvol mogelijk hun verhaal weer te geven binnen de contekst van de tekst.”

De vele conflictuele situaties die in jouw liedjes plaatsvinden, zijn totaal afwezig in het lied Hazel’s House van de cd Vuelta. Je hebt het zelfs over “The order of the universe intact”. Volgens de wetenschappers is die order voornamelijk chaos en toeval?

“Het lied is geschreven vanuit het perspectief van een kind. Hazel is mijn tante van vaders kant in wiens huis de hele familie samenkwam.Ze is twee jaar geleden overleden. Het was echt zo’n huis waar je als kind het gevoel had dat alles klopte. De samenhorigheid, haar liefdevolle benadering, de vaste rituelen zoals de mannen die naar sportwedstrijden op de televisie kijken en de kruimeltaart op de keukentafel waren daarbij onmisbare elementen die verankerd zijn in mijn geheugen. Die taart was overigens zo’n beetje het enige dat altijd geslaagd uit haar keuken op tafel kwam. Mijn tante kon namelijk – deels door een onwillige oven – totaal niet koken. Het eten was altijd wel een beetje aangebrand. Dit leidde dan weer tot grappen van de rest van de familie. Vooral bij het serveren van het vlees legden de aanwezigen een relatie met het vernieuwen van schoenzolen. Dezelfde neiging tot cynisme heeft mij overigens ook wel eens getroffen. Toen ik tijdens een optreden in het Zuiden van Amerika een paar mannelijke familieleden van mijn moeder – model Rambo – sprak, deelden ze mij fijntjes mee dat ze het erg op prijs zouden stellen wanneer ik de volgende keer de hoofdpersoon in het lied – een soldaat van het Zuidelijke leger – niet nogmaals op de vlucht laat slaan.”

In tegenstelling tot de cd Vuelta waarop je samenspeelt met de Argentijnse groep Puente Celeste, speel je op Not Far Now met een groep verschillende, losse musici. Hoe ben je met hen in de studio te werk gegaan?

“De ervaring met de Argentijnse groep was heel bijzonder. Helaas waren die door drukke werkzaamheden met hun eigen groep niet beschikbaar. De meeste musici die nu spelen op Not Far Now hebben ook op eerdere cd’s van mij al meegespeeld. Ik stuur hun mijn liedjes in een kale versie op en zij spelen thuis hun partijen en zetten die op de band. Vervolgens gaat dat zo een paar keer via de computer heen en weer en na enkele uitwisselingen van ideeën worden ze in de studio op de basistape gemixt en toegevoegd. Hetzelfde gebeurt ook met sommige pianopartijen die je op de cd hoort. Producer Greg Anderson zegt tijdens de opnames dat het misschien wel mooi is om aan een bepaald lied wat piano toe te voegen. Vervolgens ga ik drie uur lang uitproberen op de piano wat dat zou kunnen zijn. Hij heeft dat allemaal op de band staan en tot mijn verbazing knipt en plakt hij dan stukjes op die band zodanig aan elkaar dat het een passend geheel vormt. Terwijl ik eigenlijk helemaal geen piano kan spelen!”

Een aantal van je Amerikaanse collega’s prefereren de laatste tijd het principe om de muziek in één take op de band te zetten. Daarnaast is de Duitse producer Stephan Winter er vast van overtuigd dat ook de omgeving een vitale rol speelt bij de opnames. Wat is jouw mening daarover?

“Vrij recentelijk heb ik met bassist Viktor Krauss in Nashville opgetreden en dat is me heel goed bevallen. Door de interactie ontstond tijdens het optreden een geluid dat nieuw voor me was en me heel erg verraste. Na afloop hebben we wat zitten praten en toen is het idee ontstaan met een groep bevriende musici een cd op te nemen in een klooster. Er heeft zich ook al een Japanse producer gemeld met zo’n hightechnische recorder die je onder je arm overal mee naartoe neemt. Dat concept spreekt me erg aan. Als ik terugkeer van deze tour*  ga ik daar zeker werk van maken.”

(Koos Gijsman)

* (Europese tournee van juni 2009)