In de serie muzikale herinneringen gaat het dit keer over ABBA. Sjoerd Punter denkt vol afschuw terug aan Anni-Frid Lyngstad, de roodharige zangeres van de Zweedse succesband. Beter was het contact met haar collega Björn Ulvaeus.

In de NOS-kantine vloeide het bier rijkelijk. Duur was het niet, een pilsje kostte slechts 25 cent, terwijl hetzelfde glas in een café buiten de poort toch al gauw zes keer zo veel moest opbrengen. Geen wonder, zo peinsde ik, dat er zoveel alcoholisme is in omroepkringen. Ik zat wachten op Anni-Frid Lyngstad, die na haar tijd in ABBA aan een solocarrière was begonnen. Na twee uur vruchteloos in de kantine te hebben doorgebracht, gaf ik de brui eraan. Fuck you Anni-Frid, hope never to see you again… De man van de platenmaatschappij gaf me groot gelijk. “Ze Is een echte bitch”, onthulde hij.

ABBA – wat waren we er dol op. De twee zangeressen vonden we ongelooflijk sexy, vooral de blonde Agneta Fältskog. Achteraf bekeken en vergeleken met wat er nu op straat loopt, waren de dames helemaal niet zo bijzonder. Het waren eerder een soort huisvrouwtjes in broekpakken die zich nogal stijfjes bewogen. Maar zingen konden ze. Samen waren ze goed voor 370 miljoen verkochte albums, bijna net zo veel als de Beatles, de mondiale recordhouders.

In 1983 viel ABBA definitief uit elkaar. Zelf dachten ze dat het tijdelijk was, maar het kwam nooit meer goed.  Een jaar later werd ik uitgenodigd voor een party waar Björn Ulvaeus en Benny Anderson, de twee mannen van ABBA , aanwezig waren. Ze hadden samen met Tim Rice een musical geschreven over een suf onderwerp als schaken.  Met die musical zou het uiteindelijk niet goed komen, maar dat wisten de heren niet.

Terwijl Benny Anderson en de Britse kolos Tim Rice de meeste aandacht trokken van de pers, zonderde ik me af met Björn Ulvaeus. Binnen ABBA was hij de toonaangevende figuur. Gestoken in een onberispelijk grijs maatpak zag  hij eruit als een echte zakenman, hoewel het gebruikelijke snelle attachékoffertje ontbrak. Voor journalisten was Björn doorgaans onbereikbaar, maar nu moest hij toch met de billen bloot. Daar was hij duidelijk niet blij mee. Op afgemeten toon begon hij informatie te verstrekken die maar één doel had: het aanprijzen van zijn musical. Maar daar was ik niet voor gekomen. Ik wilde weten hoe het zat met ABBA. Waarom waren ze eigenlijk gestopt? Een diepe zucht volgde. “Het werd steeds moeilijker om met goede songs te komen. Het werd zelfs een beproeving. Er waren ook relatieproblemen. Ik was net gescheiden van Agneta en Benny was van Anni-Frid af. Dat maakte het allemaal niet makkelijker.” Opnieuw een diepe zucht.

Al spoedig werd duidelijk dat Björn eigenlijk wel blij was dat er een eind was gekomen aan de activiteiten van ABBA, hoewel hij dat niet wilde toegeven. “Er kan nog best een nieuwe plaat van ABBA komen”, beweerde hij zonder te blozen. “Misschien duurt het nog vijf jaar. Kijk naar de Everly Brothers. Die hebben elf jaar niets gedaan maar nu staan ze er weer.” Maar even later liet hij zich ontvallen dat beroemd zijn helemaal niet zo leuk is. “De eerste weken voel je je inderdaad een soort magiër. Daarna wordt het routine, zoals alles wat een mens doet. En na een poosje is het zelf erg vervelend.”

Het gesprek kwam vervolgens op onze gezellige moerasdelta. “Ik ga altijd graag naar Nederland. Een lekker relaxed land. Het lijkt wel een beetje op Zweden. Holland is ook het eerste land buiten Scandinavië waar we met ABBA succes hadden. Ik geloof dat we hier in 1973 al een paar kleine hits hadden. Dat was nog voordat we het Eurovisie Songfestival wonnen, waarmee in feite alles is begonnen. Jullie Nederlanders stonden steeds vooraan. Veel groepen is het zo vergaan. Als je eerst maar succes in Nederland hebt, komt de rest vanzelf. Ik moet er wel aan toevoegen dat je ook nergens zo snel uit de hitparade duikelt als in Nederland.”

Tja, en toen moesten we het toch echt gaan hebben over die verdomde schaakmusical. “Benny en ik hadden de behoefte om iets serieus te doen. Het was hard werken. Het schrijven van een musical is wel even iets anders dan het schrijven van hits voor ABBA, wat we vijftien jaar hebben gedaan. Oppervlakkig gezien gaat de musical over een schaakpartij tussen een Rus en een Amerikaan, die verliefd wordt op de Hongaarse secondante. In feite behandelt ‘Chess’ de verhouding tussen Oost en West.” In die tijd stond de Muur in Berlijn nog fier overeind en was Rusland afgesloten met een IJzeren Gordijn. “We zijn naar Moskou gereisd om de sfeer te proeven. Dat was een vreemde ervaring. Ik was er behoorlijk van onder de indruk. In geen enkel land heb ik ooit zo’n voorrangsbehandeling gehad als juist daar in Moskou. Overal waar ik kwam, werd ik als eerste geholpen. Wat dat betreft zijn ze behoorlijk kapitalistisch ingesteld.”  Voor het eerst verscheen er een dun lachje op het strakke gelaat van Björn Ulvaeus.

‘Chess’ zou uiteindelijk op Broadway floppen, maar deed het wel goed in Londen. In 1999 kwamen Benny en Björn met de musical ‘Mama Mia’, die wereldwijd een groot succes was en in vele talen werd opgevoerd. Eindelijk een definitieve doorbraak, maar of Ulvaeus daar blij mee was, valt te betwijfelen. “Ik adviseer niemand om een musical te schrijven”, sprak hij. “Het is een ongelooflijke lange weg om alle obstakels die je tegenkomt te overwinnen.” En dan weer die diepe zucht. Kennelijk valt het niet mee om een Zweed te zijn.

Tekst: Sjoerd Punter